İran’da liderlik Mücteba Hamaney’e Geçti

İran’da Uzmanlar Meclisi, ABD-İsrail’in 28 Şubat’taki hava saldırısında öldürülen Ali Hamaney’in ardından liderlik makamına oğlu Mücteba Hamaney’in “ezici oy çoğunluğuyla” seçildiğini duyurdu.

İran’da yeni liderin seçiminden sorumlu Uzmanlar Meclisi, yaptığı yazılı açıklamada, “Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’i Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirleyip ilan ettiğini duyurur.” ifadesini kullandı.

Rehber Meclisi, ABD-İsrail saldırılarına rağmen liderin seçilmesi çalışmalarının “dikkatli ve yoğun bir değerlendirmeyle” bugün gerçekleşen olağanüstü oturumla tamamlandığını belirtti.

– İran’da Devrim Muhafızları Ordusu ve İran Ordusu ülkenin yeni liderine bağlılıklarını bildirdi

Fars Haber Ajansı, İran Genelkurmay Başkanlığı, Devrim Muhafızları Ordusu ve İran Ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamaları yayımladı.

Ayrı ayrı yapılan açıklamalarda, İran silahlı kuvvetlerinin yeni liderin komutası altında, ülkeyi düşmanlara karşı korumaya devam edecekleri belirtildi.

– İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Mücteba Hamaney’i tebrik etti

İran Meclisi Haber Ajansı (ICANA), İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın tebrik mesajını yayımladı.

İran Cumhurbaşkanı mesajında, “Ülkedeki mevcut sorunların üstesinden gelebilmek sizin hikmetli liderliğinizin yanı sıra halkın güven, dayanışma, katılım ve geniş tabanlı direnişine dayanan bir ortamın oluşturulmasıyla mümkün olacaktır.” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, ülkede birliği koruma, ileri, bağımsız bir İran inşa etme yolunda yeni lidere Allah’tan başarılar dilediğini kaydetti.

– Mücteba Hamaney kimdir?

Mücteba Hüseyni Hamaney 17 Eylül 1969’da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.

Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” şeklinde nitelendirilen “içtihat dersleri müderrisliği” eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.

Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında İran’ın silahlı gücü Besic’in gönüllü bir üyesi olarak cephede bulundu.

Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000’lerin ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada Mücteba adı daha fazla duyulmaya başlandı.

Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.

Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney’in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.

– İran liderinin yetkileri

İran’da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, “liderlik makamı”, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.

Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.

İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK’nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.

– İran’daki ordu sistemi

Klasik konvansiyonel askeri yapılanmalardan farklı olarak İran’da silahlı kuvvetler, “İran Ordusu” ve “İran Devrim Muhafızları Ordusu” olmak üzere iki ayrı ordudan oluşuyor.

Her iki ordunun kara, deniz ve hava kuvvetleri bulunuyor.

İran Ordusu, 1979 devrimi öncesi ülkede var olan ordunun devamı niteliğindeyken, Devrim Muhafızları Ordusu, 5 Mayıs 1979’da devrim lideri Humeyni tarafından kuruldu.

İran’ın resmi ideolojisinin muhafızları olarak bilinen Devrim Muhafızları Ordusu, ülkede ekonomi, siyaset ve medyada etkin bir yapıya sahip.